αλεξανδρινό Κουαρτέτο

ΙΟΥΣΤΙΝΗ

Στην μεγάλη ηρεμία των βραδιών αυτών του χειμώνα υπάρχει ένα ρολόι: η θάλασσα.

Μίλησα για τη ματαιότητα της τέχνης αλλά δεν είπα καμία αλήθεια για τις παρηγοριες που δίνει.

Με την άσκηση της τέχνης του ο καλλιτέχνης βρίσκει τον ευτυχή συμβιβασμό μ' όλα εκείνα που τον πλήγωσαν ή τον νίκησαν στην καθημερινή του ζωή, όχι για να ξεφύγει απο τη μοίρα του, όπως προσπαθεί να κάμει ο κοινός άνθρωπος, αλλά για να την ολοκληρώσει στη πραγματική της διάσταση - με την φαντασία.

Τρία πράγματα μπορεί κανέις να κάνει με μια γυναίκα, είπε κάποτε η Κλέα. Μπορείς να την αγαπάς, να υποφέρεις γι' αυτήν, ή να την κάνεις λογοτεχνία.

ούτε μπορώ να πώ ότι έβλαψε κανένα. Όμως εκείνους που πλήγωσε περισσότερο τους έκανε ψυχικά πλούσιους. έβγαζε τους ανθρώπους από τους παλιούς εαυτούς των. Ήταν φυσικό αυτό να πληγώνει, και πολλοί παρεξήγησαν τη φύση του πόνου που προκαλούσε. Όχι εγώ.

ότι είναι για την μέρα τα corpora (σώματα), είναι για τη νύχτα για το spiritus (πνεύμα).

άρπαζε την κάθε στιγμή κάθως πετούσε και την αναποδογύριζε για να δείξει την καλή της όψη.

"σκέφτομαι", άρα υπάρχω", που θα μπορούσε να διατυπωθεί περίπου έτσι: "Φαντάζομαι, συνεπώς ανήκω και είμαι ελεύθερος".

Κατάλαβα τότε την αλήθεια για τον έρωτα: ότι είναι κατι απόλυτο που τα παίρνει όλα ή τα χάνει όλα.

('ο,τι κυρίως πρέπει να κάνω είναι να καταγράψω τις εμπειρίες μου όχι στην χρονολογική τους σειρά - γιατί - αυτό είναι ιστορία - αλλά κατα την τάξη που για πρώτη φορά πήραν για μένα σημασία.)

Laurence Durrel, 1961

η τριλογια των επαναστάσεων

ή ''η μουσική του Σύμπαντος''


τα πάντα είχαν ένα όνομα, αλλά ενώ το όνομα δεν ήταν τίποτα χωρίς το αντικείμενο που περιέγραφε, το ίδιο το αντικείμενο αδιαφορούσε παντελώς για το όνομα του, γιατί πολύ απλά δεν το χρειαζόταν, αφού μπορούσε θαυμάσια να υπάρχει και χωρίς αυτό

η γνώση δάσκαλε, πρέπει να γίνει αντίληψη.

τα μεγάλα πάθη και την μεγάλη σοφία δεν είναι πράγματα που μπορεί εύκολα να αντέξει ένας κοινός θνητός.

*Αλμαγέστη: το σπουδαιότερο έργο του Κλαύδιου, αλλιώς, ''Μαθηματική Σύνταξη της Αστρονομίας''.

πιστεύω ότι, αν υπάρχουν αιώνιες αλήθειες, μπορούμε μόνο να τις γνωρίζουμε όχι να τις εκφράζουμε.

η πτολαιμαική αστρονομία είναι ένα τίποτα, όσον αφορά τπ υπαρκτό, και απολύτως βολική για να υπολογίζει το ανύπαρκτο.

πως μπορούμε να δούμε αν δεν έχουμε αντίληψη.

σηκώνω το κεφάλι και κοιτάζω τον έναστρο ουρανό, και λέω: τι είναι αυτές οι λάμψεις? κάποιοι λένε πως είναι πυρσοί που κρατάνε οι άγγελοι, άλλοι οτι είναι τσιμπήματα απο καρφίτσες πάνω στον επουράνιο μανδύα. Άλλοι, πάλι, επιστήμονες, σαν εμάς, λένε πως είναι αστέρια και πλανήτες που συνθέτουν ένα είδος μηχανή, την λειτουργία της οποίας πασχίζουμε να κατανοήσουμε Δεν καταλαβαίνετε, όμως, οτι χωρίς την αντίληψη, όλες αυτές οι θεωρίες είναι απόλυτα ισότιμες Αστέρια ή πυρσοί τι διαφορά έχει, αφου και τα δυο δεν ειναι τίποτα παραπάνω απο μια τιμητική προσφώνηση: οι λάμψεις αυτές συνεχίζουν να φέγγουν, αδιάφορες για τον όνομα που τους δίνουμε. Το βιβλίο μου δεν ειναι επιστήμη, είναι απλώς ένα όνειρο.

έαν θέλετε να μάθετε την αληθεις της φύσης, πρέπει να καταστρέψετε την εικόνα, και όσο πιο πολύ απομακρύνεστε από την εικόνα, τόσο περισσότερο θα πλησιάζετε την ουσία.

Δεν υπήρχε καμιά μουσική στο σύμπαν σου γηραιού αυτού άντρα, παρά μόνο σκόρπιοι ήχοι και σκοποί. Το έργο του Κέπλερ θα ήταν να δώσει σ' αυτό το σύμπαν μορφή, να το κάνει να τραγουδήσει. Γιατί η μουσική που του έλειπε ήταν η αλήθεια.


John Banville,
DOCTON COPERNICUS, 1976
KEPLER, 1981
THE NEWTO LETTER, 1982

εκδόσεις Κεδρος, 2008, μετφρ. Χριστινα - Πηγη Κουτρουμπα

πέρα απο το καλό και το κακό

Η θέληση για αλήθεια, που εξακολουθεί να μας παρασύρει σε πολλά τολμηρά εγχειρήματα, αυτή η περίφημη φιλαλήθεια, για την οποία όλοι οι φιλόσοφοι μέχρι τώρα μίλησαν με σεβασμό: πόσα ερωτήματα δεν έχει ήδη βάλει μπροστά μας αυτή η θέληση για αλήθεια! πόσα παράξενα, ενοχλητικά, αμφίβολα ερωτήματα!

Τι είναι, αλήθεια, αυτό που μέσα μας θέλει την αλήθεια?

"η γνώση για την γνώση" - αυτός είναι ο τελευταίος βρόχος που στήνει η ηθική.

αν έχει κανείς χαρακτήρα, τότε έχει και το τυπικό του βίωμα, που επανέρχεται πάντα.

ο σοφός ως αστρονόμος. - όσο καιρό εξακολουθείς να αισθάνεσαι τ' αστέρια σαν να είναι κάτι "πάνω από σένα", εξακολουθεί να σου λείπει το μάτι του ανθρώπου της γνώσης.

πολλά παγώνια κρύβουν την παγωνίσια ουρά τους απ' όλα τα μάτια - και το λένε αυτό περηφάνια τους.

ο μεγαλοφυής άνθρωπος είναι ανυπόφορος αν δεν διαθέτει τουλάχιστον δύο άλλα πράγματα: ευγνωμοσύνη και καθαρότητα.

ο βαθμός και το είδος της σεξουαλικότητας ενός ανθρώπου ανεβαίνει ως την υψηλότερη κορυφή του πνεύματός του.

τι εννοούσε εκείνος ο θεός που συμβούλευε: "γνώθι σαυτόν!" μήπως εννοούσε: "μην ασχολείσαι πια με τον εαυτό σου! γίνε αντικειμενικός!".

'όταν γυμνάσει κανείς τη συνείδησή του, αυτή μας φιλάει την ίδια στιγμή που μας δαγκώνει.

ο απογοητευμένος μιλά. - "περίμενα αντίλαλους και άκουσα μόνον επαίνους".

μέσω της μουσικής τα πάθη απολαμβάνουντον εαυτό τους.

όποιος νιώθει προκαθορισμένος να κοιτά και όχι να πιστεύει, βρίσκει όλους τους πιστούς υπερβολικά θορυβώδεις και φορτικούς: φυλάγεται απ' αυτούς.

υπάρχει μια αθωότητα στο θαυμασμό: την χει εκείνος που δεν του έχει περάσει από το μυαλό η ιδέα οτι θα μπορούσε να γίνει και ο ίδιος μια μέρα αντικείμενο θαυμασμού.

εκείνος που χαίρεται ακόμη και πάνω στην πυρά, δεν θριαμβεύει πάνω στον πόνο, αλλά στο γεγονός ότι δεν νιώθει πόνο εκεί που περιμένουν πως θα νιώσει.

κάθε αξιοπιστία, κάθε καλή συνείδηση, κάθε μαρτυρία αλήθειας έρχεται μόνο από της αισθήσεις.

στη συναναστροφή με λόγιους και καλλιτέχνες μπορεί κανείς να πέσει έξω από την αντίθετη πλευρά: βρίσκει πίσω από έναν αξιόλογο λόγιο όχι σπάνια έναν μέτριο άνθρωπο, και πίσω από έναν μέτριο καλλιτέχνη συχνά - έναν πολύ αξιόλογο άνθρωπο.

Συμβουλή σαν αίνιγμα. - "αν ο δεσμός δεν πρέπει να σπάσει - πρέπει πρώτα να δοκιμάσεις να τον κόψεις.

όποιος παλεύει με τέρατα, πρέπει να προσέξει να μη γίνει τέρας. κι όταν κοιτάς πολλή ώρα μέσα σε μια άβυσσο, κοιτάει και η άβυσσος μέσα σε σένα

αυτό που γίνεται από έρωτα, συμβαίνει πάντα πέρα απ'το καλό και το κακό

στους σκληρούς ανθρώπους η οικειότητα είναι ντροπή - και κάτι πολύτιμο.

Δεν πιστεύουμε ότι ο έξυπνοι άνθρωποι μπορούν να κάνουν τρέλες: Τι στέρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Friedrich Nietzsche, 1886

persepolis

Marjane Satrapi, 2OOO

henry miller

this then? this is not a book. this is a libel, slander defamation of character. this is not a book, in the ordinary sense of the word. No, this is a prolonged insult, a gob of spit in the face of Art, a kick in the pants to God, Man, Destiny, Time, Love, Beauty...what you will.

twilight hour. Indian blue, water of glass, trees glistering and liquiscent.

there are people who cannot resist the desire to get into a cage with wild beasts and be mangled. They go in even whithout revolver or whip. Fear makes them fearless....

standing there alone and helpless, the door locked, he finds that the lions do not understand his language.

...it is the triumph of the individual over art.

heretofore we had been digging in the dark, with nothing but instinct to guide us.

we had no need for genius - genius is dead. We have need for strong hands, for spirits who are willing to give up the ghost and put on flesh...

in Paris. Everything is raised to apotheosis. The cradle gives up its babes and new ones take their places. You can read on the walls where Zola lived and Balzac and Dante and Strindberg and everybody who ever was anything. Everyone had lived here some time or other. Nobody dies here....

there is a short if atomic frenzy to the activity going on; the more furius the pace, the more diminished the spirit.

we just sit there for hours whithout saying a word. That's a bliss!

my eye, but I' ve been all over that ground - years and years ago. I' ve lived out of my melancholy youth. I don't give a fuck any more what's behind me, or what's ahead of me. I' m healthy. No sorrows, no regrets. No past, no future. The present is enough for me. Day by Day. Today! Le bel aujourd' hui!



Tropic of Cancer Paris, 1934

paul valery

ο κυκλώνας μπορεί να ισοπεδώσει μια πόλη, αλλά δεν μπορεί ν' ανοίξει ένα γράμμα ή να λύσει τον κόμπο αυτόν.

η δημιουργία εμπεριέχει τη ρήξη. στην απαρχή του κόσμου, δύο πράξεις, αυτή του δημιουργού, κι εκείνη του δημιουργήματος ο ένας εγκαθιδρύει το Νόμο, ο άλλος...την ελευθερία.

η συνείδηση απεχθάνεται το κενό.

το Εγώ αποφεύγει κάθε δημιούργημα.
οπισθοδρομεί από άρνηση σε άρνηση. θα μπορούσαμε να ονομάσουμε "Σύμπαν" το σύνολο των πραγμάτων στα οποία το Εγώ αρνείται ν' αναγνωρίσει τον εαυτό του.

τα ωραία τέκνα είναι τέκνα της μορφής τους,
η οποία γεννιέται πριν από αυτά.

ορισμένα έργα δημιουργούνται για το κοινό τους. ορισμένα άλλα δημιουργούν το δικό τους κοινό.

το παρακάναμε περιορίζοντας τη γνώση της γλώσσας στην απλή μνήμη. το να καθίσταται η ορθογραφία σημάδι κουλτούρας είναι σημείο των καιρών και δείγμα ανοησίας.
-
οι εντυπώσεις ενός πιθήκου θα είχαν μεγάλη λογοτεχνική αξία - σήμερα . κι αν ο πίθηκος τις υπέγραφε με ανθρώπινο όνομα, θα τον περνούσαν για ιδιοφυΐα

οι μεγάλοι άνδρες πεθαίνουν δύο φορές, μια φορα ώς άνδρες και μια φορά ως μεγάλοι.

δεν υπάρχει αλήθεια χωρίς πάθος, χωρίς λάθος. θέλω να πώ, κατακτά κανείς την αλήθεια μόνο παθιασμένα.

ο αριθμός των εχθρών μας αυξάνεται στο βαθμό που αυξάνεται η σπουδαιότητα μας.
- το ίδιο συμβαίνει και με τον αριθμό των φίλων μας.

ό,τι είναι ωραίο, ηρωικό, μεγαλόπρεπο, είναι κατ' ουσίαν σκοτεινό, ακατανόητο. ό,τι είναι μεγάλο πρέπει να είναι απρόσμενο.

το ελεύθερο πνευμα απεχθάνεται τον ανταγωνισμό.
παίρνει το μέρος του αντιπάλου του.

ο ειλικρινής φίλος
ποιός θα τολμήσει να πει στο φίλο του: σε είχα εντελώς ξεχάσει.

το εναργές πνεύμα δίνει στους άλλους να καταλάβουν ο,τι αυτό δεν καταλαβαίνει

οι ανόητοι θεωρούν ότι το ν' αστειεύεσαι σημαίνει πως δεν είσαι σοβαρός κι ότι ένα παιχνίδι με τις λέξεις δεν αποτελεί απάντηση.
που οφείλεται αυτή τους η πεποίθηση?
στο γεγονός ότι τους συμφέρει να είναι έτσι τα πράγματα. είναι ζήτημα υψηλής σημασίας, απ' αυτό εξαρτάται η οντότητα τους.

αγάπη σημαίνει να αισθάνεσαι πως παρά τη θέληση σου παραχώρησες στον άλλο ό,τι ήταν μόνο για σένα.

κάνε ό,τι θέλεις αν μπορείς να το υποστείς επ' άπειρο.

είναι αδύνατο να κατανοείς και να τιμωρείς ταυτόχρονα.

πρέπει να είναι κανείς ελαφρός σαν πουλί και όχι σαν φτερό..


σκέψεις και αφορισμοί, μετφρ¨Αλέξανδρος Βέλιος, Ροές 2007 (αποσπάσματα)

ποιος διαβάζει τον James Joyce?

''Τι σημαίνει τελικά να διαβάζει κανείς τον Τζόυς με βοήθημα? τι επιδιώκει? Απάντηση: Να φέρει τη γλώσσα του Ιρλανδού στα μέτρα των δικών του αγγλικών, της δικής του κατανοητής γλώσσας. Στα μέτρα των δικών του Ελληνικών. Στα μέτρα του προσφιλούς του μυθιστορηματικού είδους. Να εξομαλύνει εκλογικευμένα τις τυχόν ανωμαλίες του λόγου, τις ''ασυναρτησίες' του ύφους. Να βρει ένα raison d' etre για τις παραδοξότητες των κομματιασμένων λέξεων, για τις παραβάσεις την σύνταξης. Να ταξινομήσει τα ρέοντα σημαινόμενα σε ένα ντοσιέ ή σε μια εύκαμπτη λεξοθήκη κατά περίπτωση, να πληροφορηθεί για τα ασχολίαστα φιλολογικά δάνεια ώστε να μην τον ξενίζουν πλέον, να ενημερωθεί για τις αποτυπώσεις στο χαρτί, των προθέσεων, των σκέψεων, της ψυχής του συγγραφέα. Να ενημερωθεί, να ξέρει τι τρέχει όταν διαβάζει. Να μην του ξεφύγει κάτι. Να ξέρει που θα ανοίξει διάπλατα τα ρουθούνια για να μυρίσει, πότε θα απλώσει το χέρι για να αγγίξει.
Αυτός ο αναγνώστης δεν τρομάζει με κανένα νεοτερισμό. Ήσυχος. Φτάνει να ξέρει. Με δυο λόγια: δεν θέλει να διαβάσει τον Τζόυς. ''

απο το επίμετρο του Άρη Μαραγκόπολου, Αθήνα, Μάιος 1994, για το ''Giacomo Joyce'', του James Joyce.

όμως αυτό συμβαίνει με όλους τους συγγραφείς. δεν γίνεται να μπεις μέσα στο κείμενο, αν είσαι από πριν ''διαβασμένος''. Χρειάζεται θάρρος για να ξεκινάς ένα ταξίδι στους άγνωστους κόσμους των βιβλίων, ανυποψίαστος. αλλά εκεί έγκειται και όλη η μαγεία. η μαγεία του κειμένου. το άγνωστο που στο τέλος γίνεται οικείο. η προσωπική επαφή με το συγγραφέα και το κείμενο. η δική σου, μοναδική εμπειρία.
ε.